Heupdysplasie - onderzoek bij de hond

Bron: Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland

Heupdysplasie
Heupdysplasie is een door erfelijke factoren en uitwendige invloeden bepaalde ontwikkelingsstoornis van de heupgewrichten. Sommige honden ondervinden hiervan ernstige hinder. Er zijn echter ook honden met meer of minder ernstige misvormingen, die daarvan geen last lijken te hebben. De boordeling van het gangwerk van deze honden geeft onvoldoende informatie over de toestand van de heupgewrichten. Meer informatie hierover kan worden verkregen meet behulp van röntgenfoto’s.

Het beoordelingspanel
Eén van de taken van het HD-panel van de Raad van Beheer, afdeling Gezondheid, Gedrag en Welzijn (GGW), is de beoordeling van röntgenfoto’s van de heupgewrichten van honden. De röntgenfoto’s, de zogenaamde HD-foto’s kunnen in principe door iedere praktiserende dierenarts die een overeenkomst met GGW heeft gesloten, worden gemaakt. HD-foto’s worden gezamenlijk beoordeeld door een in samenstelling wisselend panel van drie deskundige beoordelaars. Een zo objectief mogelijke beoordeling van de foto’s die voor HD-bestrijding onontbeerlijk is, wordt daarmee zo goed mogelijk gewaarborgd. De beoordeling van HD-foto’s heeft ten doel informatie te verschaffen aan fokkers en rasverenigingen die gegevens over heupdysplasie in hun selectieprogramma willen gebruiken. Röntgenfoto’s die bij GGW binnenkomen worden, nadat de beoordelingskosten door GGW zijn ontvangen, in de daaropvolgende week, beoordeeld.
De uitslag wordt daarna zo spoedig mogelijk verzonden, tenzij de foto niet aan de technische eisen voldoen.

HD-foto
Voor een goede beoordeling van de heupgewrichten is een röntgenfoto van de hond in rugligging nodig, waarbij de hond exact recht moet liggen. Ter wille van de betrouwbaarheid van de beoordeling worden er hoge eisen gesteld aan de kwaliteit en de documentatie (identificatie) van deze röntgenfoto. Wanneer niet aan deze eisen is voldaan, krijgt de dierenarts de röntgenfoto heeft gemaakt, daarvan bericht met de aantekening over hetgeen eraan mankeert en met een verzoek om een nieuwe opname te maken. Een dergelijk verzoek wordt direct na de beoordeling van de röntgenfoto verzonden en is dus uiterlijk twee weken na ontvangst van de foto bij dierenarts. Deze moet dan contact opnemen met de eigenaar van de hond voor het maken van een afspraak voor het maken van een nieuwe foto. Het beoordelen van deze nieuwe foto wordt niet opnieuw in rekening gebracht.

Rapport-Heupdysplasie-Onderzoek
Op het Rapport-Heupdysplasie-Onderzoek treft u de definitieve beoordeling aan, de F.C.I.-beoordeling, en een aantal gegevens die een verklaring geven voor de definitieve beoordeling.
HD A betekent: dat de hond röntgenologisch vrij is van heupdysplasie, wat echter niet betekent dat de hond geen ‘drager’ van de afwijking kan zijn.
HD B (= overgangsvorm) betekent: dat er op de röntgenfoto’s geringe veranderingen zijn gevonden, die weliswaar toegeschreven moeten worden aan heupdysplasie, maar waaraan in het kader van de fokkerij geen directe betekenis kan worden toegekend.
HD C (= licht positief) of HD D (= positief) betekent: dat bij deze honden duidelijke veranderingen, passend in het ziektebeeld van HD, zijn gevonden.
HD E (= positief optima forma): wordt gegeven wanneer de heupgewrichten ernstig misvormd zijn.

F.C.I.-beoordeling
De F.C.I.-beoordeling is een weergave van de HD-beoordeling naar een internationaal geldende code, waardoor het mogelijk wordt de HD-uitslagen uit bij de F.C.I. aangesloten landen te vergelijken.

De beoordeling van onderdelen
Bij de beoordeling van HD-foto wordt gelet op de vorm van de heupkommen en de heupkoppen, de diepte van de heupkommen, de aansluiting van de heupkoppen in de heupkommen, en de aanwezigheid van botwoekeringen langs de randen van de heupgewrichten. Informatie over de diepte van de heupkommen en de aansluiting van de koppen in de kommen wordt onder andere verkregen uit de zogenaamde ‘Norbergwaarde’.
De Norbergwaarden van linker en rechter heupgewricht worden bij elkaar opgeteld en geven samen de op het rapport vermelde ‘som de Norbergwaarden’. Bij een normaal heupgewricht is de Norbergwaarde minstens 15, de som van de Norbergwaarden van beide heupen derhalve minstens 30. Honden met een te lage Norbergwaarde hebben dus ondiepe heupkommen en/of een slechte aansluiting van de gewrichtsdelen. Deze honden zullen dus een minder gunstig HD-beoordeling krijgen. Een normale of zelfs hoge Norbergwaarde betekent echter niet zonder meer dat de betreffende hond goede heupgewrichten heeft. Een combinatie van diepe heupkommen en incongruentie van de gewrichtsspleet (een niet overal even brede gewrichtsspleet) of onvoldoende aansluiting van de gewrichtsdelen kan, zelfs bij een hoge Norbergwaarde, leiden tot een (licht)-HD-positief beoordeling.

Op het formulier wordt dit duidelijk gemaakt door het aankruizen van ‘onvoldoende’ of ‘slechte’ aansluiting. Ook wordt informatie over de diepte van de heupkommen verkregen door te beoordelen hoe het centrum van de heupkop ligt t.o.v. de bovenrand van de heupkom. Naast de Norbergwaarde, de diepte van de heupkommen en de aansluiting van de gewrichtsdelen, wordt de uitslag ook beïnvloed door de aanwezigheid van ‘botafwijkingen’.
Er is een rechtstreekse koppeling tussen de ernst van de botafwijkingen en de uitslag: zeer lichte botafwijkingen (1) leiden tot de beoordeling HD B, lichte (2) botafwijkingen leiden tot de beoordeling HD C, en ernstige (3) botafwijkingen leiden tot de beoordeling HD D.
De aanduiding ‘vormveranderingen’ betreft meestal een meer of minder duidelijke afvlakking van de voorste rand van de heupkom. De aanwezigheid hiervan wordt wel vermeld, maar heeft indien dit de enige bemerking is over het gewricht, in het algemeen geen doorslaggevende betekenis voor de einduitslag.

HD-beoordeling
Alle gegevens samen bepalen de definitieve beoordeling, waarbij het ongunstigste onderdeel uiteindelijk de doorslag geeft.Een bepaalde HD-beoordeling kan bepaald zijn door uitsluitend de diepte van de heupkommen, door de aansluiting van de gewrichtsdelen, de aanwezigheid van botwoekeringen, of door een combinatie van twee of alle drie onderdelen, en dit is weer te herleiden uit de verschillende gegevens zoals die op het certificaat zijn vermeld.

Het herhalen van HD-onderzoek
Iedere eigenaar kan na verloop van minimaal één (1) jaar opnieuw een HD-onderzoek laten verrichten. De uitslag, die daarbij tot stand komt, zal de eerder gegeven uitslag van dat moment gaan vervangen. Herhaling van onderzoek heeft in het algemeen slechts zin bij honden, welke op een leeftijd van 1 à 1.5 jaar werden onderzocht, en waarbij een licht positieve uitslag op grond van een slechte aansluiting, met een al dan niet bijbehorende lage Norbergwaarde tot stand kwam, terwijl er geen botafwijkingen werden vastgesteld.

Uw hond en HD
Eigenaren van honden waarvan een officiële HD-foto is gemaakt vragen de dierenarts die de foto gemaakt heeft nogal eens naar zijn of haar mening over de toestand van de heupgewrichten. Wanneer de eerste indruk van de dierenarts wat milder is dan de uiteindelijke definitieve uitslag, kan dit aanleiding zijn tot teleurstelling bij de eigenaar van de hond. GGW adviseert dierenartsen daarom geen uitspraken te doen over de toestand van de heupengewrichten.

Van honden die niet vrij blijken te zijn van heupdysplasie, maar die hiervan geen uiterlijke verschijnselen tonen, kan op grond van deze foto niet voorspelt worden of ze vroeger of later problemen kunnen krijgen.

Ook wanneer vrij duidelijke misvormingen worden gevonden betekent dat niet dat de hond er beslist last van moet krijgen. Het is wel verstandig erop toe te zien dat de hond niet te zwaar wordt en dat ook anderzijds overmatige belasting van de heupgewrichten wordt vermeden. Dit is vanzelfsprekend wel afhankelijk van de eisen die aan de hond gesteld worden als huishond of als werkhond. In geval van twijfel kunt u dit met uw dierenarts bespreken.

HD en fokkerij
De HD-beoordeling geeft uitsluitend informatie over de toestand van de heupgewrichten van de individuele hond. Gegevens over de HD-beoordeling van ouders, nestgenoten en nakomelingen zullen bijdragen tot een nauwkeuriger indruk over de fokwaarde van betreffende hond. Het is daarom van belang dat de rasvereniging over alle uitslagen beschikken en dat alle HD-foto’s die gemaakt worden ook ter beoordeling aan HD-commissie worden voorgelegd, ook indien door de dierenarts duidelijke afwijkingen aan de heupgewrichten worden gevonden. Het is wenselijk uitsluitend met HD-vrije honden te fokken, omdat dan de kans op HD bij de nakomelingen het kleinst is. Bij rassen waarvan maar weinig honden beschikbaar zijn en bij rassen waarin HD vaak voorkomt is dit helaas niet altijd mogelijk. Binnen de rasverenigingen zullen fokkers in goed overleg met de Raad van Beheer, afdeling GGW, kunnen vaststellen wat in het kader van HD-bestrijding voor hu ras noodzakelijk en mogelijk is, en wat in de fokkerij ten aanzien van HD nog verantwoord is.

Mochten er na lezing van dit artikel nog vragen overblijven dan kunt u zich daarmee, bij voorkeur schriftelijk, wenden tot:
Raad van Beheer, afdeling GGW - Postbus 75901- 1070 AX Amsterdam

Onderzoek heupdysplasie (HD)

Onderzoek heupdysplasie (HD) wordt conform protocol Raad van Beheer op Kynologisch Gebied uitgevoerd door:

• Dierenkliniek Molenstraat
  Drs. N.J.G. Fernhout
  Veldhuizerweg 3 - Ede -  Tel: 0318 651641
  Kosten: € 100,00 per hond exclusief mogelijke sedatie ca. € 15,00 & beoordeling GGW kosten
  ca. € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak
  - alleen op laatste vrijdagmiddag van iedere maand met een maximum van 2 honden
  - hond dient een negatieve uitslag te hebben op DCM
  - hond dient nuchter te zijn
  - goede kopie van stamboom meenemen
• Dierenkliniek Sleeuwijk
  Loevestijn 2 - Sleeuwijk - Tel: 0183 301708
  Kosten: € 100,00 per hond exclusief mogelijke sedatie & beoordeling GGW kosten ca. € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak
  - hond dient nuchter te zijn
  - goede kopie van stamboom meenemen
• Dierenkliniek Eersel
  Drs. M. Kappen
  Hint 16 B - Eersel
  Kosten: € 101,00 per hond exclusief mogelijke sedatie & beoordeling GGW kosten ca. € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak
  - hond dient nuchter te zijn
  - goede kopie van stamboom meenemen
• Dierenkliniek Kortenoord
  Rietveldlaan 80 - Wageningen - Tel: 0317 412432
  Kosten: 110,66 per hond exclusief mogelijke sedatie & beoordeling GGW kosten ca. € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak
  - hond dient nuchter te zijn
  - goede kopie stamboom (op naam) meenemen
• Dierenkliniek de Wagenrenk
  Keijenbergseweg 18 - Wageningen - Tel: 0317 419120
  Kosten: € 120,00 per hond exclusief mogelijke sedatie & beoordeling GGW Kosten ca. € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak
  - hond dient nuchter te zijn
  - goede kopie van stamboom meenemen
• Dierenkliniek Emmeloord
  Espelerlaan 77 - Emmeloord - Tel: 0527 613500
  Kosten: € 117,00 per hond exclusief mogelijke sedatie kosten ca. € 56,12 & beoordeling GGW kosten ca, € 30,00
  Voorwaarden:
  - alleen op afspraak, ruim drie (3) weken voor gewenste datum te maken
  - ruim twee (2) weken voor afspraak goede kopie van stamboom naar kliniek sturen
  - hond dient nuchter te zijn

Verklaring gebruikte afkortingen:

GGW: afdeling Gezondheid, Gedrag en Welzijn van de Raad van beheer op Kynologisch Gebied in Nederland
Sedatie: sedatief = licht roesje

© juni 2003 - Stichting de Ierse Wolfshond